Adres IP jako dowód w sprawie karnej: co wynika z odpowiedzi operatora

Dwa paski papieru z napisami na maszynie: „adres IP abonenta” i „adres IP podejrzanego”, słowo „podejrzanego” podkreślone na czerwono

W aktach leży odpowiedź operatora. 14 marca o 21:17 adres IP 203.0.113.45 był przypisany do łącza Jana K. Kilka stron dalej czytam już o „adresie IP podejrzanego”.

Między tymi dwoma zdaniami mieści się kilka założeń. Cofam się więc do pisma z portalu, od którego zaczęło się ustalanie, i do zapytania wysłanego operatorowi. Chcę wiedzieć, jaką czynność zapisano o 21:17 i o którą godzinę zapytano.

Jak policja ustala, kto korzystał z adresu IP

Na tym etapie da się ustalić abonenta, czyli stronę umowy z operatorem, a nie osobę, która korzystała z łącza.

Wszystko zaczyna się od serwisu, w którym doszło do zdarzenia: banku, portalu ogłoszeniowego albo poczty elektronicznej. Serwis przekazuje zapis z logów, czyli adres IP i czas logowania lub innej czynności. Publiczny rejestr adresów IP pozwala ustalić, jakiemu podmiotowi przypisano daną pulę i od kogo zacząć dalsze ustalenia. Operator sprawdza u siebie, któremu abonentowi przydzielił adres w podanej chwili.

Prawo komunikacji elektronicznej przewiduje 12 miesięcy przechowywania określonych danych telekomunikacyjnych, licząc od dnia połączenia lub nieudanej próby połączenia (art. 47). Po tym terminie dane objęte retencją podlegają zniszczeniu, chyba że wcześniej zabezpieczono je na podstawie odrębnych przepisów. Logi samego serwisu mogą być dostępne krócej.

Od 20 listopada 2026 r. szczegółowy wykaz tych danych określa rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z 16 listopada 2026 r. (Dz.U. poz. 1530). Dla dostępu do internetu wymienia ono publiczny adres IPv4 przydzielony użytkownikowi wraz z numerem wykorzystywanego portu sieciowego. Przy wcześniejszych zdarzeniach trzeba sprawdzić, co operator miał obowiązek zatrzymać w dniu zdarzenia.

Policja może uzyskiwać wskazane w ustawie dane, które nie stanowią treści komunikacji, bez wiedzy osoby, której dotyczą, w celu zapobiegania przestępstwom lub ich wykrywania (art. 20c ustawy o Policji). Osobnym trybem jest żądanie sądu lub prokuratora w toczącym się postępowaniu: operator wydaje wtedy dane wskazane w postanowieniu (art. 218 § 1 k.p.k.).

Co wynika z odpowiedzi operatora

Odpowiedź operatora mówi, z kim zawarto umowę na łącze, do którego w danej chwili był przypisany adres. Nie mówi, kto siedział przy komputerze ani z jakiego urządzenia wykonano czynność.

Z jednego łącza korzystają domownicy, goście i każdy, kto zna hasło do sieci Wi-Fi, a czasem także urządzenie przejęte przez kogoś z zewnątrz. Dlatego adres IP traktuję jako wskazówkę, gdzie szukać dalszych dowodów, przede wszystkim urządzeń i kont. Sam nie rozstrzyga, kto dokonał czynu.

Czas i strefa czasowa

Adresy domowych łączy często się zmieniają, więc operator odpowiada na pytanie o konkretną chwilę. Logi serwisów bywają zapisane w czasie UTC. W zapytaniu do operatora ta sama chwila może być podana w czasie polskim, dlatego sprawdzam, czy oba dokumenty określają strefę czasową.

U Jana K. w zestawieniu z portalu przy logowaniu widnieje „14 marca, 21:17 UTC”. W zapytaniu do operatora wpisano „14 marca, 21:17 czasu polskiego”. Na pierwszy rzut oka godziny się zgadzają.

Tymczasem 14 marca o 21:17 UTC w Polsce jest już 22:17. Operator odpowiedział więc, do kogo adres był przypisany godzinę przed logowaniem. Być może o 22:17 korzystał z niego ten sam abonent, ale z tej odpowiedzi to nie wynika.

Jeden adres IP, wielu abonentów

Adresów w starszej wersji protokołu (IPv4) brakuje, dlatego część operatorów, zwłaszcza w sieciach komórkowych, przydziela jeden adres publiczny wielu klientom jednocześnie. Takie współdzielenie adresu nazywa się CGNAT.

Gdy kilku abonentów korzysta w tej samej chwili z jednego publicznego adresu IPv4, sam adres i czas mogą nie wystarczyć do wskazania jednego z nich. Znaczenie ma wtedy port źródłowy widoczny po stronie serwisu, a czasem także protokół połączenia, na przykład TCP lub UDP. Nie każdy serwis zapisuje port w logach. Jeśli w zapytaniu zabrakło portu, a operator wskazał jednego abonenta, sprawdzam, na jakiej podstawie go wyodrębnił.

Adres, który należy do pośrednika

Adres w logach bywa adresem pośrednika: usługi VPN, sieci firmowej, hotelu albo serwera, przez który ktoś skierował ruch. Abonentem jest wtedy firma lub dostawca usługi, a droga do konkretnej osoby wymaga kolejnych danych, o ile jeszcze istnieją.

Co sprawdzić w aktach przy dowodzie z adresu IP

  • skąd pochodzi adres: z oryginalnego pisma serwisu czy z notatki, która je streszcza,
  • jakiej czynności dotyczy wpis: logowania czy samego czynu, bo potrafi je dzielić wiele godzin,
  • w jakiej strefie czasowej podano godzinę w każdym z dokumentów,
  • czy przy współdzielonym adresie zapytanie do operatora zawierało port i na jakiej podstawie wskazano jednego abonenta,
  • jakie dowody poza adresem IP łączą konkretną osobę ze zdarzeniem.

Kiedy przydaje się osobna analiza

Gdy ustalenie sprawcy opiera się głównie na adresie IP, a dane pochodzą od kilku serwisów i operatorów, zestawiam je na jednej osi czasu. Porównuję wpis z logu z pytaniem wysłanym do operatora, a potem sprawdzam, co operator odpisał i jaki wniosek wyciągnięto z tej odpowiedzi. Wynik opisuję w pisemnej ekspertyzie podpisanej moim nazwiskiem. Jeśli dane potwierdzają ustalenie organu, też to w niej napiszę.

Zakres takiej pracy opisuje strona Analiza dowodów elektronicznych z akt sprawy. O tym, jak czytać opinię powołanego w sprawie biegłego, piszę w tekście Jak czytać opinię biegłego informatyka w sprawie karnej.

Opisz sprawę

Przykład jest fikcyjny i nie pochodzi z prowadzonej sprawy. Adres 203.0.113.45 należy do puli zarezerwowanej dla przykładów w dokumentacji technicznej. Tekst opisuje techniczną stronę ustalania abonenta po adresie IP i nie jest poradą prawną. Stan prawny: 20 listopada 2026 r.